شرایط، مراحل، مزایا و مدارک لازم برای دانش‌بنیان شدن شرکت

شرکت‌های دانش‌بنیان از مهم‌ترین مجموعه‌های فعال در حوزه فناوری، نوآوری و توسعه محصولات و خدمات تخصصی هستند. این شرکت‌ها با تکیه بر دانش فنی، تحقیق و توسعه، نیروی انسانی متخصص و فناوری‌های نوین، محصولات یا خدماتی را تولید و عرضه می‌کنند که دارای ارزش افزوده علمی و فناورانه هستند.

اگر صاحب یک کسب‌وکار فناورانه هستید و می‌خواهید شرکت خود را دانش‌بنیان کنید، لازم است ابتدا با شرایط، معیارهای ارزیابی، مراحل درخواست، مدارک مورد نیاز و حمایت‌های قابل استفاده برای شرکت‌های دانش‌بنیان آشنا شوید.

در این مقاله از امیرثبت، فرآیند دانش‌بنیان شدن شرکت را از مرحله ثبت شرکت تا ارزیابی محصولات و خدمات، به‌صورت کامل بررسی می‌کنیم.

شرکت دانش‌بنیان چیست؟

شرکت دانش‌بنیان، شرکتی است که بخش اصلی فعالیت آن بر پایه دانش، فناوری، نوآوری، تحقیق و توسعه و تجاری‌سازی دستاوردهای فناورانه شکل گرفته است.

این شرکت‌ها ممکن است در زمینه‌هایی مانند فناوری اطلاعات، تجهیزات پیشرفته، زیست‌فناوری، الکترونیک، صنایع پیشرفته، مواد و محصولات پیشرفته، پزشکی، انرژی، کشاورزی و سایر حوزه‌های فناوری فعالیت کنند.

نکته مهم این است که «دانش‌بنیان» یک نوع شرکت یا قالب ثبتی جداگانه نیست. یعنی هنگام ثبت شرکت، عنوان «شرکت دانش‌بنیان» به‌عنوان قالب حقوقی مستقل انتخاب نمی‌شود؛ بلکه شرکت پس از ثبت قانونی و در صورت احراز شرایط لازم، وارد فرآیند ارزیابی دانش‌بنیان می‌شود.

آیا برای دانش‌بنیان شدن ابتدا باید شرکت ثبت کنیم؟

بله. برای اقدام به‌عنوان شرکت دانش‌بنیان، ابتدا باید یک شخصیت حقوقی مانند شرکت سهامی خاص یا شرکت با مسئولیت محدود ایجاد و در مرجع ثبت شرکت‌ها به ثبت برسد.

پس از ثبت شرکت، در صورتی که شرکت دارای محصول یا خدمت فناورانه و شرایط مورد نیاز باشد، می‌توان فرآیند ارزیابی دانش‌بنیان شدن را دنبال کرد.

به همین دلیل، انتخاب صحیح موضوع فعالیت، تنظیم مناسب اساسنامه، تعیین موضوعات مرتبط با فناوری و آماده‌سازی ساختار حقوقی شرکت از همان ابتدای ثبت اهمیت زیادی دارد.

شرایط دانش‌بنیان شدن شرکت چیست؟

دانش‌بنیان شدن صرفاً به داشتن یک ایده یا فعالیت علمی وابسته نیست. شرکت باید محصول یا خدمت مشخصی داشته باشد و آن محصول یا خدمت بر اساس معیارهای مربوط، از نظر سطح فناوری، دانش فنی و فرآیند تحقیق و توسعه قابل ارزیابی باشد.

برخی از مهم‌ترین مواردی که در ارزیابی شرکت مورد توجه قرار می‌گیرند عبارت‌اند از:

  • داشتن محصول یا خدمت فناورانه
  • برخورداری محصول از سطح فناوری مورد نیاز
  • وجود دانش فنی قابل توجه
  • انجام فعالیت‌های تحقیق و توسعه
  • وجود مستندات فنی و تخصصی
  • توانایی طراحی یا توسعه محصول
  • تولید محصول یا داشتن نمونه آزمایشگاهی قابل ارزیابی
  • وجود مستندات مربوط به فعالیت و فروش، در موارد مرتبط
  • برخورداری از نیروی انسانی متخصص و توان فنی لازم

بنابراین صرفاً ثبت شرکت با موضوعات فناوری یا استفاده از عبارت‌هایی مانند «فناوری» و «نوآوری» در موضوع شرکت، باعث دانش‌بنیان شدن آن نمی‌شود.

معیارهای ارزیابی محصول یا خدمت دانش‌بنیان

یکی از مهم‌ترین بخش‌های فرآیند دانش‌بنیان شدن، بررسی محصول یا خدمت شرکت است. محصول باید معیارهای فناورانه لازم را داشته باشد و بتواند در فرآیند ارزیابی، دانش فنی و سطح فناوری خود را اثبات کند.

۱. سطح فناوری محصول

محصول یا خدمت باید از سطح فناوری مورد قبول برخوردار باشد. یکی از موضوعات مهم در این مرحله، میزان پیچیدگی دانش فنی مورد استفاده در طراحی و تولید محصول است.

محصولاتی که صرفاً مبتنی بر مونتاژ ساده یا فناوری‌های عمومی هستند، معمولاً با محصولات دارای فناوری پیچیده و دانش فنی اختصاصی یکسان ارزیابی نمی‌شوند.

۲. وجود دانش فنی

شرکت باید بتواند دانش فنی مرتبط با طراحی، توسعه یا تولید محصول خود را اثبات کند.

این دانش ممکن است شامل طراحی زیرسیستم‌های اصلی، توسعه نرم‌افزار یا سخت‌افزار تخصصی، طراحی فرآیند، یکپارچه‌سازی فناوری‌های پیچیده یا سایر فعالیت‌های فنی باشد.

۳. تحقیق و توسعه

تحقیق و توسعه یکی از بخش‌های مهم فعالیت شرکت‌های فناور است. شرکت باید نشان دهد که توسعه محصول صرفاً خرید یک فناوری آماده یا انجام فعالیت‌های ساده تولیدی نبوده و برای توسعه آن فعالیت‌های تخصصی انجام شده است.

مستندات طراحی، آزمایش، نمونه‌سازی، توسعه محصول و فرآیندهای فنی می‌توانند در اثبات فعالیت تحقیق و توسعه اهمیت داشته باشند.

۴. مرحله تولید یا نمونه‌سازی

بسته به نوع محصول و فرآیند ارزیابی، محصول باید در مرحله‌ای قرار داشته باشد که امکان بررسی فنی آن وجود داشته باشد.

در برخی موارد، محصول تولیدی و در حال عرضه است و در برخی موارد امکان ارزیابی نمونه آزمایشگاهی وجود دارد.

۵. قابلیت تجاری‌سازی

برای بسیاری از محصولات و خدمات، شواهد مربوط به فعالیت اقتصادی و بازار نیز اهمیت دارد. مستندات فروش، قراردادها، فاکتورها و سایر اسناد مرتبط، در صورت نیاز می‌توانند بخشی از مدارک قابل ارائه باشند.

انواع شرکت‌های دانش‌بنیان

شرکت‌های دانش‌بنیان بر اساس شرایط شرکت، محصول، سطح فناوری و معیارهای ارزیابی در گروه‌های مختلفی قرار می‌گیرند.

در دسته‌بندی‌های مورد استفاده، گروه‌هایی مانند موارد زیر دیده می‌شوند:

  • شرکت دانش‌بنیان نوپا
  • شرکت دانش‌بنیان تولیدی
  • شرکت دانش‌بنیان فناور
  • سایر دسته‌بندی‌هایی که بر اساس مقررات و نظام ارزیابی مربوط تعیین می‌شوند

از آنجا که ضوابط و دسته‌بندی‌های دانش‌بنیان ممکن است با تغییر مقررات به‌روزرسانی شوند، بررسی آخرین ضوابط در زمان اقدام اهمیت زیادی دارد.

تفاوت شرکت دانش‌بنیان با شرکت عادی چیست؟

مهم‌ترین تفاوت در ماهیت فعالیت و سطح فناوری محصولات یا خدمات شرکت است.

یک شرکت عادی می‌تواند در حوزه‌های مختلف تجاری، خدماتی، تولیدی یا بازرگانی فعالیت کند؛ اما شرکت دانش‌بنیان باید محصول یا خدمت فناورانه‌ای داشته باشد که شرایط لازم برای ارزیابی دانش‌بنیان را احراز کند.

بنابراین هر شرکت فناوری‌محور الزاماً دانش‌بنیان نیست و از طرف دیگر، صرف داشتن یک شرکت ثبت‌شده نیز به معنای برخورداری از عنوان دانش‌بنیان نخواهد بود.

مزایای دانش‌بنیان شدن شرکت

یکی از مهم‌ترین دلایل استقبال شرکت‌های فناور از فرآیند دانش‌بنیان شدن، امکان استفاده از حمایت‌ها و تسهیلات پیش‌بینی‌شده برای توسعه فناوری و تجاری‌سازی محصولات است.

با توجه به نوع شرکت، محصول و شرایط قانونی، برخی از حمایت‌های قابل استفاده می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

  • حمایت‌ها و معافیت‌های مالیاتی در چارچوب قوانین مربوط
  • برخی حمایت‌های گمرکی
  • استفاده از تسهیلات مالی و اعتباری
  • حمایت از تحقیق و توسعه
  • تسهیلات مرتبط با توسعه و تجاری‌سازی محصولات
  • امکان استفاده از ظرفیت پارک‌های علم و فناوری و مراکز رشد
  • حمایت از صادرات محصولات فناورانه
  • برخی حمایت‌های مربوط به قراردادهای پژوهشی و فناورانه
  • حمایت از توسعه بازار محصولات دانش‌بنیان

البته نوع حمایت، میزان آن و شرایط استفاده از هر مزیت به مقررات جاری و وضعیت شرکت بستگی دارد و نمی‌توان برای همه شرکت‌ها یک مجموعه مزایای یکسان در نظر گرفت.

مدارک لازم برای دانش‌بنیان شدن شرکت

مدارک مورد نیاز با توجه به نوع شرکت و محصول یا خدمت متفاوت است، اما معمولاً اطلاعات و مستنداتی درباره شرکت، اعضای شرکت، محصولات، فناوری و فعالیت اقتصادی آن مورد بررسی قرار می‌گیرد.

برخی مدارک و اطلاعات مورد نیاز می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

  • مدارک ثبتی شرکت
  • اساسنامه و آخرین تغییرات شرکت
  • اطلاعات اعضای هیئت‌مدیره و سهامداران
  • اطلاعات مربوط به مدیرعامل و نیروی انسانی
  • مستندات فنی محصولات
  • اطلاعات مربوط به فناوری مورد استفاده
  • مستندات تحقیق و توسعه
  • اطلاعات تولید یا نمونه آزمایشگاهی
  • مستندات فروش محصولات یا خدمات
  • قراردادها و فاکتورهای مرتبط، در صورت نیاز
  • اطلاعات مالی و اظهارنامه‌های مرتبط، در موارد مورد نیاز
  • مستندات مالکیت فکری و حقوق مرتبط، در صورت وجود

مدارک دقیق بر اساس نوع درخواست و آخرین دستورالعمل‌های ارزیابی تعیین می‌شود.

مراحل دانش‌بنیان شدن شرکت

فرآیند دانش‌بنیان شدن را می‌توان به‌صورت کلی در چند مرحله توضیح داد:

مرحله اول: ثبت شرکت

اگر هنوز شرکت خود را ثبت نکرده‌اید، ابتدا باید شخصیت حقوقی مناسب را ایجاد کنید.

در این مرحله انتخاب نوع شرکت، موضوع فعالیت، تنظیم اساسنامه، تعیین اعضای شرکت و انجام امور ثبتی اهمیت دارد.

مرحله دوم: توسعه محصول یا خدمت فناورانه

پس از ثبت شرکت، محصول یا خدمت مورد نظر باید به مرحله‌ای برسد که امکان ارزیابی فنی و فناورانه آن وجود داشته باشد.

در این مرحله فعالیت‌های تحقیق و توسعه، طراحی، نمونه‌سازی، آزمایش و مستندسازی اهمیت زیادی دارند.

مرحله سوم: آماده‌سازی مستندات

شرکت باید اطلاعات مربوط به محصول، فناوری، نیروی انسانی، فعالیت‌های تحقیق و توسعه و سایر اطلاعات مورد نیاز را آماده کند.

هرچه مستندات فنی و تجاری شرکت منظم‌تر باشد، فرآیند بررسی نیز ساختارمندتر خواهد بود.

مرحله چهارم: ثبت درخواست ارزیابی

پس از آماده شدن اطلاعات و مستندات، درخواست ارزیابی از طریق مسیر رسمی مربوط ثبت می‌شود.

اطلاعات شرکت و محصولات یا خدمات مورد نظر در این مرحله بررسی و برای ارزیابی ارسال می‌شود.

مرحله پنجم: ارزیابی شرکت و محصول

در این مرحله، محصول یا خدمت از نظر معیارهای تعیین‌شده مورد بررسی قرار می‌گیرد.

سطح فناوری، دانش فنی، فرآیند تحقیق و توسعه، مرحله تولید و سایر معیارهای مرتبط می‌تواند در ارزیابی مورد توجه قرار گیرد.

مرحله ششم: اعلام نتیجه

پس از پایان فرآیند ارزیابی، نتیجه بررسی مشخص می‌شود. در صورت احراز شرایط، شرکت در گروه مربوط به شرکت‌های دانش‌بنیان قرار می‌گیرد و می‌تواند مطابق مقررات از حمایت‌های مرتبط استفاده کند.

آیا شرکت با مسئولیت محدود می‌تواند دانش‌بنیان شود؟

بله، قالب حقوقی شرکت به‌تنهایی مانع دانش‌بنیان شدن نیست. شرکت با مسئولیت محدود، در صورت داشتن شرایط لازم و محصول یا خدمت واجد معیارهای مورد نظر، می‌تواند برای ارزیابی اقدام کند.

همچنین شرکت‌های سهامی خاص نیز می‌توانند در صورت احراز شرایط، فرآیند دانش‌بنیان شدن را طی کنند.

بنابراین مهم‌ترین موضوع، داشتن شرایط لازم در محصول، فناوری و فعالیت شرکت است و نه صرفاً نام یا قالب ثبتی شرکت.

آیا یک شرکت تازه‌تأسیس می‌تواند دانش‌بنیان شود؟

تازه‌تأسیس بودن شرکت به‌تنهایی مانع اقدام نیست؛ اما شرکت باید بتواند معیارهای لازم برای ارزیابی را احراز کند.

در نتیجه، اگر شرکت تازه تأسیس شده باشد اما محصول فناورانه، نمونه قابل ارزیابی، دانش فنی و مستندات لازم را داشته باشد، می‌تواند مطابق ضوابط جاری برای ارزیابی اقدام کند.

آیا ایده به‌تنهایی برای دانش‌بنیان شدن کافی است؟

خیر. داشتن یک ایده علمی یا فناوری به‌تنهایی به معنای دانش‌بنیان بودن شرکت نیست.

ایده باید به محصول یا خدمت قابل ارزیابی تبدیل شود و شرکت بتواند سطح فناوری، دانش فنی و فعالیت‌های انجام‌شده برای توسعه آن را اثبات کند.

به همین دلیل، قبل از اقدام برای دانش‌بنیان شدن بهتر است وضعیت محصول، فناوری و مستندات شرکت به‌صورت دقیق بررسی شود.

نقش تحقیق و توسعه در دانش‌بنیان شدن شرکت

تحقیق و توسعه یکی از پایه‌های اصلی شرکت‌های فناور است. شرکت‌هایی که به‌صورت مستمر روی توسعه فناوری، بهبود محصول، طراحی زیرسیستم‌ها، آزمایش و حل مسائل فنی کار می‌کنند، می‌توانند مستندات ارزشمندی برای فرآیند ارزیابی داشته باشند.

ثبت سوابق پروژه‌های تحقیق و توسعه، گزارش‌های فنی، نتایج آزمایش‌ها، نمونه‌های اولیه و مستندات طراحی می‌تواند به شرکت در ارائه توان فنی خود کمک کند.

مالکیت فکری و شرکت‌های دانش‌بنیان

در شرکت‌های دانش‌بنیان، دانش فنی و دارایی‌های فکری می‌توانند بخش مهمی از ارزش شرکت را تشکیل دهند.

ثبت اختراع، نرم‌افزار، طراحی صنعتی، برند و سایر حقوق مالکیت فکری، متناسب با نوع فعالیت شرکت، می‌تواند به حفاظت از دستاوردهای فناورانه کمک کند.

به همین دلیل، شرکت‌های فناور باید علاوه بر توسعه محصول، به حفاظت حقوقی از دانش و دارایی‌های فکری خود نیز توجه داشته باشند.

چرا مشاوره تخصصی برای دانش‌بنیان شدن اهمیت دارد؟

فرآیند دانش‌بنیان شدن تنها به ثبت یک درخواست محدود نمی‌شود. تشخیص اینکه محصول شرکت چه میزان با معیارهای ارزیابی مطابقت دارد، آماده‌سازی مستندات، بررسی ساختار شرکت و تنظیم صحیح اطلاعات ارائه‌شده، می‌تواند نقش مهمی در این مسیر داشته باشد.

به همین دلیل، پیش از اقدام بهتر است وضعیت شرکت از نظر موارد زیر بررسی شود:

  • نوع شرکت و ساختار حقوقی
  • موضوع فعالیت
  • محصولات و خدمات
  • سطح فناوری
  • دانش فنی
  • فعالیت‌های تحقیق و توسعه
  • مستندات فنی
  • مستندات فروش
  • وضعیت نیروی انسانی متخصص
  • مالکیت فکری
  • مدارک و سوابق شرکت

خدمات امیرثبت در مسیر ثبت و توسعه شرکت‌های فناور

امیرثبت با ارائه خدمات ثبتی و مشاوره‌ای می‌تواند در بخش‌های مختلف مسیر راه‌اندازی و توسعه کسب‌وکار، از جمله ثبت شرکت، تغییرات شرکت، ثبت برند و امور ثبتی مرتبط، در کنار کسب‌وکارها باشد.

اگر در ابتدای مسیر راه‌اندازی یک شرکت فناور هستید، انتخاب قالب مناسب شرکت و تنظیم صحیح موضوع فعالیت می‌تواند از همان ابتدا اهمیت زیادی داشته باشد.

همچنین اگر شرکت شما در حال فعالیت است و قصد دارید شرایط آن را برای ورود به فرآیند دانش‌بنیان شدن بررسی کنید، می‌توانید پیش از اقدام، وضعیت ثبتی و مدارک شرکت را ارزیابی کنید.

جمع‌بندی؛ چگونه شرکت خود را دانش‌بنیان کنیم؟

دانش‌بنیان شدن یک شرکت با انتخاب عنوان دانش‌بنیان هنگام ثبت شرکت انجام نمی‌شود. ابتدا باید شرکت در یکی از قالب‌های قانونی ثبت شود و سپس محصول یا خدمت فناورانه شرکت بر اساس معیارهای مربوط مورد ارزیابی قرار گیرد.

برای موفقیت در این مسیر، داشتن دانش فنی، محصول یا خدمت فناورانه، فعالیت تحقیق و توسعه، مستندات فنی و تجاری و برخورداری از شرایط تعیین‌شده اهمیت دارد.

اگر قصد ثبت شرکت جدید دارید یا شرکت شما در حال فعالیت است و می‌خواهید مسیر دانش‌بنیان شدن را بررسی کنید، امیرثبت می‌تواند در زمینه خدمات ثبتی، ثبت شرکت، تغییرات شرکت، ثبت برند و امور مرتبط، راهنمای شما باشد.

برای دریافت مشاوره و بررسی شرایط شرکت خود، با کارشناسان امیرثبت در ارتباط باشید.

کلمات کلیدی اصلی:
شرکت دانش بنیان، دانش بنیان شدن شرکت، شرایط دانش بنیان شدن، چگونه شرکت دانش بنیان شویم، مراحل دانش بنیان شدن، مدارک شرکت دانش بنیان، ثبت شرکت دانش بنیان، مزایای شرکت دانش بنیان، شرایط شرکت دانش بنیان، اخذ دانش بنیان، ارزیابی شرکت دانش بنیان، شرکت فناور، ثبت شرکت فناور، شرکت دانش بنیان نوپا، شرکت دانش بنیان تولیدی، خدمات دانش بنیان، محصولات دانش بنیان

برچسب‌ها:
شرکت دانش بنیان، دانش بنیان شدن، شرایط دانش بنیان شدن، ثبت شرکت، ثبت شرکت دانش بنیان، مراحل دانش بنیان شدن، مدارک شرکت دانش بنیان، مزایای شرکت دانش بنیان، شرکت فناور، محصولات دانش بنیان، خدمات دانش بنیان، امیرثبت، ثبت شرکت امیرثبت, تحقیق و توسعه, مالکیت فکری